Bu mektup, Şeyh Muhammed Mekkî bin Hacı Mûsâ Lâhorî’ye yazılmıştır. Velâyet derecelerini ve velâyet-i Muhammediyye’yi bildirmekte ve Tarikat-ı Nakşibendiyye’yi övmektedir:

Şerefli mektubunuz bu zayıf köleye geldi. Allahü teâlâ ecrinizi artırsın, işlerinizi kolaylaştırsın ve özrünüzü kabul buyursun. İnsanların en üstünü, en temizi “aleyhi ve alâ âlihi minessalevâti efdalühâ ve minetteslîmâti ekmelühâ” hürmetine bu duayı kabul buyursun! Kardeşlerime bildiririm ki: Ehlullah’ın (Fena) dedikleri, ölmeden önce ölmek hasıl olmadıkça Allahü teâlâya kavuşulamaz. Hatta (Afak)ta, yani insanın dışında bulunan uydurma putlara ve (Enfüs)te, yani insanın içinde bulunan nefsinin isteklerine tapınmaktan kurtulamaz. İslam’ın hakikatine kavuşamaz. Tam iman elde etmesi kolay olmaz. Nerede kaldı ki abidler arasına karışabilsin ve evliyalar derecesine kavuşabilsin. Bununla beraber, bu fena makamı velâyet derecelerine atılan ilk adımdır. Bu yüksek makam daha başlangıçta ele geçer. Velâyetin başlangıcı böyle olursa, sonunun nasıl olacağını artık anlamalıdır. Başını görünce sonunun yüksekliği düşünülmelidir. Şu Farsça mısra ne güzel söylenmiştir. Mısra tercümesi:

Gül bahçemi gör de baharımı anla!

Şu Farsça mısra da öyledir. Mısra tercümesi:

Senenin iyiliği baharından anlaşılır.

Evliyalığın dereceleri vardır. Her derece de birbirinin üstündedir. Çünkü her peygamberin makamı altında velâyet yani evliyalık vardır ve her birinin velâyeti kendilerine mahsustur. Velâyetlerin en yüksek derecesi, bizim Peygamberimizin “s.a.v.” kademi, ayağı altında bulunan velâyettir. Çünkü isimlerin, sıfatların, şüunların ve itibaratın Allahü teâlâda bulunması bakımından olsun veya bulunmaması bakımından olsun, karışmadıkları zatın tecellisi yalnız onun velâyetinde olur “aleyhissalâtü vesselâm”. Var olan ve varlığı düşünülen bütün perdelerin ilimde ve aynda yok olması ancak bu makamdadır ve (Vasl-ı uryânî) denilen yakınlık ve tam vecd hasıl olur. Onun izinde gidenler “aleyhissalâtü vettehıyye” bu makamdan çok pay alırlar. Bu yüksek dereceye ve büyük nimete kavuşmak için onun izine sarılınız “sallallahü teâlâ aleyhi ve âlihi ve sellem”!

Zat-ı ilahînin bu tecellisi, tasavvuf büyüklerinin çoğuna göre şimşek gibi çakıp geçmektedir. Yani Zat-ı ilahîden bütün perdelerin kalkması, şimşek gibi çok az zaman sürer. Sonra isimlerin ve sıfatların perdeliliği hemen araya girer. Zat-ı ilahînin nurlarının parlaklığı da perde gibi örter. Zat-ı ilahînin huzuru şimşek gibi bir an olur; zatın gaybeti, yani örtülmesi çok uzun sürer dediler. Nakşibendiyye evliyasının büyüklerine “kaddesallahü teâlâ esrârehüm” ise zatın huzuru daimidir. Bu büyükler; çabuk geçen, hemen gaybete dönen bir huzura kıymet vermezler. Bu büyüklerin yüksekliği bütün yüksekliklerin üstündedir ve bunların nisbeti bütün nisbetlerden daha üstündür. Bunlar, zatın devamlı olan huzuruna (Nisbet) demişlerdir. “Bizim nisbetimiz bütün nisbetlerden üstündür” buyurmuşlardır.

Bundan daha çok şaşılacak şey, bu büyüklerin yolunun sonu başlangıçta yerleştirilmiştir. Burada Resûlullah’ın “s.a.v” Ashabının yolunu tutmuşlardır. Çünkü onlar, Resûlullah’ın “aleyhissalâtü vesselâmü vettehıyye” ilk sohbetinde, sonda varılabilecek şeylere kavuşurlardı. Bu ise nihayetin başlangıca yerleştirilmesidir. Muhammed aleyhisselamın velâyeti, bütün peygamberlerin ve resullerin “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât” velâyetlerinin üstünde olduğu gibi, bu büyüklerin velâyeti de evliyanın hepsinin “kaddesallahü teâlâ esrârehüm” velâyetlerinin üstündedir. Nasıl böyle olmasın ki, bunların velâyetleri Sıddık-ı Ekber’e bağlıdır. Evet, onların büyüklerinden çok az velide de bu nisbet hasıl olmuştur; fakat Sıddık-ı Ekber’den almışlardır “radıyallahü anh”. Böyle olduğunu Ebû Saîd haber vermektedir. Sıddık-ı Ekber’in “radıyallahü anh” cübbesinin bu veliye geldiği (Nefehât) kitabında bildirilmektedir. Bu Tarikat-ı Aliyye-i Nakşibendiyye’nin üstünlüklerinden az bir şey açıklamamız, talebeyi bu yola teşvik içindir. Yoksa ben nerede, onun üstünlükleri nerede? Mevlana Celaleddin-i Rûmî, (Mesnevî)de diyor ki; iki beytinin tercümesi:

Yazık olur onu açıklamak,
Lazımdır, aşk gibi çok saklamak.
Fakat söyledim ki yol bulalar,
Hasret ateşinden kurtulalar.

Size ve doğru yolda gidenlere selam olsun!

Abdulkadir Akçiçek Tercümesi