Bu mektup, Hace Ammek için yazılmıştır. Tarikat-ı aliyye-i Nakşibendiyye’yi övmektedir:

Allahü teâlâya hamd olsun. O’nun sevdiği kullarına selam olsun! Merhamet ederek bu dostunuza gönderdiğiniz kıymetli mektup gelerek bizleri sevindirdi. Selamette olunuz. Bu yüksek Nakşibendiyye zincirini övmekten başka bir şeyle başınızı ağrıtmak istemiyorum. Yavrum! Bu yüksek zincirin büyükleri “kaddesallahü teâlâ esrârehüm” buyuruyorlar ki, “Bizim nisbetimiz bütün nisbetlerin üstündedir.” Nisbet dedikleri huzur ve agâhlıktır. Bunlar hiç gayp olmayan huzura kıymet verir. Böyle devamlı olan huzura “Yâd-ı Dâşt” demişlerdir. Bu büyüklerin nisbeti, yâd-ı dâşt olmaktadır. Bu fakirin anladığına göre, yâd-ı dâşt şöyle açıklanmaktadır: Allahü teâlânın isimleri, sıfatları ve şüunu ve itibaratı birlikte olmaksızın, yalnız zat-ı ilahînin zuhur etmesine yani kalbe, ruha görünmesine “Tecelli-i Zat” denir. Bu tecelliye “Berkî” demişlerdir. Yani, şüun ve itibarat perdelerinin aradan kalkması, zatın görünmesi, şimşek çakar gibi bir an sürer. Sonra bu perdeler hemen araya girerek örtülür. Böyle olunca, gaypsız, devamlı huzur düşünülemez. Bir an huzur, ondan sonra devamlı yokluktur. Bu büyükler “rh.a.” böyle olan nisbete kıymet vermemiştir. Halbuki başka silsilelerin, tarikatların büyükleri, öyle olan tecelli nihayete kavuşanlara nasip olur dediler. Bu huzur devamlı olursa, hiç örtünmezse, isimlerin ve sıfatların ve şüunun ve itibaratın perdeleri araya karışmadan tecelli ederse, gaypsız, perdesiz huzur olur. Yâd-ı dâşt olur. İşte, bu büyüklerin nisbeti olan Yâd-ı dâşti, başkalarının nisbetleri ile karşılaştırmalıdır. Böylece hepsinin üstünde olduğunu anlamalıdır. Çok kimse, böyle bir huzurun varlığına inanamaz. Arapça beyit tercümesi:

Nimete kavuşanlara afiyet olsun;
Zavallı aşık birkaç damla ile doysun.

Bu yüksek nisbet, öyle garip oldu ki, hatta bu büyük kıymetli zincire bağlanmış bulunanlara da söylense çoğunun inanmayacağı umulur. Şimdi, bu büyüklerin yolunda bulunanlara göre nisbet demek, Allahü teâlânın huzuru ve anlaşılamayacak bir şühududur ve cihetsiz olarak O’na teveccüh etmektir. Yukarıda olmak hayale gelirse de cihetsizdir ve görünüşte devamlıdır. Bu nisbet yalnız cezbe makamında hasıl olur. Böyle nisbetin başka tarikatlardaki nisbetlerden yüksek bir tarafı yoktur. Halbuki, yukarıda bildirdiğimiz Yâd-ı dâşt, cezbe tamamlandıktan ve sülük makamları sona erdikten sonra hasıl olur. Bunun derecesinin yüksekliğini bilmeyen kimse yoktur. Eğer gizli kalmışsa, elde edilememesindendir. Bir kimse haset ederek inanmazsa ve aşağı bir kimse kendi kusurundan dolayı inat ederse ona bir diyeceğimiz yoktur. Farsça iki beyit tercümesi:

Bir cahil bu büyüklere dil uzatırsa,
Cevap vermeye değmez dersem iyi olur.
Hep aslanlar, bu zincire bağlanmışlardır,
Kurnaz tilki bu zinciri nasıl koparır?

Evveliniz ve sonunuz selamette olsun!

Abdulkadir Akçiçek Tercümesi