"Bu mektup, Feydullah-ı Pânî Pütî’ye Arapça olarak yazılmıştır. Bir hadis-i şerifi açıklamaktadır:

İyi dinle! Allahü teâlâ anlayışını artırsın! Peygamberimiz “aleyhi ve alâ âlihissalâtü vesselâm”: (İki kelime vardır; söylemesi çok kolaydır, terazide çok ağır gelirler. Allahü teâlâ bu iki kelimeyi çok sever: Sübhânallahi ve bi-hamdihi sübhânallahil-azîm) buyurdu. Çok kısa olduğu için bunu söylemenin çok kolay olduğu meydandadır. Fakat terazide çok ağır olmaları ve Allahü teâlâya çok sevgili olmaları şöyledir ki; birinci kelimesi Allahü teâlâyı O’na yakışmayan her şeyden, mahlukların alametlerinden ve yok olmaktan tenzih ve takdis etmektedir, uzaklaştırmaktadır. Son kelimesi; bütün kemal sıfatlarının ve güzel şüunların O’nda bulunduğunu bildirmektedir. Üstünlükler ve ihsanlar sahibi olduğu gösterilmektedir. Birinci ve sonuncu kelimeler "istiğrak" ile [yani her şeyi içine alarak] birbirine izafet edilmiş, bağlanmıştır.

Bu iki kelimenin böyle bağlanması; bütün tenzihlerin, takdislerin, kemallerin ve cemallerin O’nda bulunduğunu göstermektedir. Baştaki iki kelime bütün tenzihleri ve takdisleri O’na getirmekte, bütün kemal ve cemal sıfatlarının O’nda olduğunu bildirmektedir. Sondaki iki kelime de bütün tenzihlerin, takdislerin, azametin ve kibriyanın O’nda olduğunu bildirmektedir. Bu kelimenin bütünü; O’nda hiçbir noksanlığın bulunmamasının ancak azametinden ve kibriyasından ileri geldiğini göstermektedir. Bundan dolayı bu iki kelime terazide çok ağır gelmekte ve Rahman’a çok sevgili olmaktadır.

Bundan başka tesbih, yani (Sübhânallah) demek tövbenin anahtarıdır, hatta özüdür. Böyle olduğunu birkaç mektubumda açıklamıştım. Bunun için tesbih etmek günahların yok olmasına ve kötülüklerin affolmasına sebep olur. Bundan dolayı da terazide çok ağır gelir; hasenat kefesini doldurur. Rahman’a da sevgili olur; çünkü Allahü teâlâ affetmeyi sever. Bundan başka; tesbih eden ve hamd eden bir Müslüman, Hak teâlâyı O’na yakışmayan şeylerden uzaklaştırınca ve kemal ve cemal sıfatlarının ancak O’nda olduğunu bildirince; kerim olan, ihsan sahibi olan Allahü teâlânın da o kulu uygunsuz şeylerden uzaklaştırması ve ona kemal sıfatlarını ihsan etmesi umulur.

Rahmân suresi altmışıncı ayetinde mealen, (İhsan edene yapılacak karşılık, ancak ihsandır) buyuruldu. Bu ayet-i kerime de bu ümidi kuvvetlendirmektedir. Bunun için bu iki kelime çok okundukça günahları yok etmekte, mizanda çok ağır gelmektedir. Güzel huyları getirdiği için de Rahman’a çok sevgili olmaktadır. Vesselam.

Abdulkadir Akçiçek Tercümesi