MEVZUU:
Bazı derin sırlar beyanındadır. Bundan, Resulullah (sav) Efendimizin, Millet-i İbrahime (İbrahim Peygamberin yoluna) ittiba etmeye memur olmasının mânâsı anlaşılacaktır.
NOT:
İmâm-ı Rabbânî Hz. bu mektubu, Camiu Ulum-u Akliye ve Nakliye Hace Mecdüddin Hâce Muhammed Ma'sum'a yazmıştır.
***
Allah'a hamd olsun. Selâm seçmiş olduğu kullarına.
Sanıyorum ki; yaratılmamdan maksat şudur: Velâyet-i Muhammediye, Velâyet-i İbrahimiye ile boyanmış ola. Her ikisine de salât, selâm ve tahiyyat. Bu Velâyetin hüsn-ü melâhati ile, o Velâyetin cemal-i sabahati imtizaç eyleye.
Bu mânâda bir hadis-i şerif şöyle geldi:
"Sabâhat itibarı ile Yusuf, melâhat itibarı ile ben daha üstünüm."
Bir dahi, Mahbubiyet-i Muhammediye makamı, bu boyanma ile yüksek dereceye ulaşa.
Bir mânâda benziyor ki: Millet-i İbrahim'e tabi olmaktan maksat, bu büyük devletin husulüdür. Aynı şekilde, İbrahim'in salâtına, berekâtına benzeyen salât ve bereketlerin dileği bu garaza mebnidir. Resulullah Efendimize ve ona salât, selâm olsun.
Melâhat ve sabâhat, Yüce Mukaddes Zat güzelliğinden haber vermektedir; hem de, sıfatların karışımı olmadan. Ne var ki, sıfatların, fiillerin, eserlerin güzelliği tamamen, bereketi çok olan sabâhattan istifade yollu gelmektedir; sonunda Hazret-i Cemal'e bağlanmaktadır. Hem de pek münasip bir şekilde.
Melâhat hüsnün (güzelliğin) merkezi gibi olup, sabâhat ise... o merkezi çevreleyen daire gibidir.
Hazret-i Zat'ta basatat (sadelik) olduğu gibi, vüs'at (genişlik) dahi vardır. Amma, bu basatat ve vüs'at bizim anlayışımıza geldiği gibi değildir.
Ayrıca, bu mânâda olan icmâl ve tafsil dahi, bizim idrakimize sığar biçimde değildir. Bir ayet-i kerime meali:
"Gözler, ona erişemez; ama o bütün gözleri ihata eder. O, Latif Habir'dir." (6/103)
Hazret-i Zat'ta tesbit ettiğimiz basatat ve vüs'at... bunlardan her biri, diğerinden ayrıdır. Bazılarının sandığı gibi, biri diğerinin aynı değildir. Bu mertebede enbiya arasında sabit olan temeyyüz, bizim idrakimize sığmayacağı gibi, anlayış çerçevemizden de uzaktır. Sabâhat ve melâhat dahi, bu mertebede birbirinden ayrıdır. Onlardan birinin ahkâmı, diğerinin ahkâmına mugayirdir.
***
Üstte anlatılan mânâlardan da bilinmiş oldu ki: Yaratılmamdan maksadın ne olduğunu anladığım durum hâsıl oldu. Bin senelik temenni, icâbet gördü.
Allah'a hamd olsun ki: Beni iki deniz arasında sıla eyledi; iki cemaatın dahi ıslahçısı... Hem de herhalde, ekmel mânâda hamd olsun.
Salât ve selâm insanların hayırlısına. Kezâ onun enbiyadan ve melâike-i izamdan kardeşlerine.
***
Sabâhat, melâhat rengine girince; şüphesiz Hullet-i İbrahimiye makamı için vüs'at hasıl oldu. Kuşatan dahi merkez hükmüne girdi.
***
Şunun bilinmesi yerinde olur ki:
Muhabbet makamına melâhat mertebesi münasip düşer; hullet makamına ise.. sabâhat mertebesi.
Muhabbette, sırf mahbubiyet Hatem'ür-rusül Resulullah (sav) Efendimizin nasibidir. Halis muhabbet ise, Musa Kelimullah'a (a.s) mahsustur.
Halil'de (a.s) ise, celisiyet ve nedimiyet (dostluk ve arkadaşlık) nisbeti vardır.
Muhib ve mahbubdan (seven ve sevilenden) her biri, nedim ve celisten başkadır. Bunlardan her birinin kendi başına bir nisbeti vardır.
***
Bu Fâkir, Velâyet-i Muhammediye ve Velâyet-i Museviye terbiyesinde olduğundan –her ikisinin sahibine de salât, selâm ve tahiyyat– kendisinin melâhat makamında yeri ve meskeni vardır. Velâyet-i Muhammediye'ye –sahibine salât ve selâm– muhabbeti olduğundan, mahbubiyet nisbeti onda ağır basmaktadır. Muhibbiyet nisbeti dahi mağlup ve mesturdur (örtülüdür).
***
Ey Oğul,
Bilesin ki; bu muamelenin varlığı ile –ki yaratılışım o muameleye bağlıdır– bir başka büyük muameleye daha havâle edildim.
Varlığımdan maksat; şeyhlik, müridlik, halkı tekmil ve irşad değildir. Bu muamele, ondan başka bir muameledir. Bu muamele zımnında (üstü kapalı olarak beraberinde), O'nunla nisbeti olan (herkes) feyzini alır; yoksa alamaz (nisbeti olmayan alamaz).
O büyük muameleye nisbetle, tekmil ve irşad muamelesi yola atılan bir şey gibidir.
Peygamberlerin daveti için; batinî muamelelerine nisbetle bu hüküm aynı ile vardır. Nübüvvet makamı her ne kadar mühürlenmiş ise de, onun kâmil olan tâbilerine, nübüvvet kemalâtından ve onun hususiyetlerinden, tebaiyet ve veraset yollu nasip vardır.
