Oğlu Mecdüddin Hâce Muhammed Masum'a yazmıştır
Anlaşılması zor bazı sırlar, Peygamberimiz'in İbrahim (a.s) milletine uymakla emrolunmasının hikmeti
***
Allah'a hamd, peygamberlerine salât ve selam olsun.
Öyle zannediyorum ki benim yaratılmamdaki maksat, velâyet-i Muhammediyye'nin
velayet-i İbrahimiyye'nin rengine bürünmesi ve birinin melâhati (sevimliliği)
ile diğerinin sabâhatının (parlaklığının) bir araya getirilmesidir. Böylece
Resûl-i Ekrem'e ait mahbubiyet (sevilmişlik) makamının en üstün dereceye
yükselmesidir. Allah Teâlâ her ikisine de salât ve selam etsin.
Nitekim bir hadis-i şerifte Peygamberimiz'in (s.a.v) şöyle buyurduğu
nakledilmektedir:
"Yusuf benden daha parlak yüzlüdür. Fakat ben ondan daha sevimliyimdir.”
(*)
Belki de İbrahim'in (a.s) milletine tâbi olmak yönündeki ilâhî emirle bu büyük
nimetin elde edilmesi hedeflenmiştir. Yine (Salli ve Barik dualarında)
İbrahim'in (a.s) salâtına ve bereketine eşit bir salât ve bereket talep edilmesi
bu maksada dönüktür.
Söz konusu melâhat ve sabâhat, sıfatlar karışmaksızın Allah'ın yalın zâtının
güzelliğini haber vermektedir. Bununla birlikte sıfatların, fillerin ve âsarın
güzelliği bütünüyle bereketi çok olan sabâhat güzelliğinden alınmıştır. Melâhat
güzelliği ise icmâl makamına münasiptir. Bir bakıma melâhat, güzelliğin merkez
noktası, sabâhat ise bu nokta etrafındaki daire gibidir.
Zât makamında yalınlık bulunduğu gibi bir genişlik de bulunmaktadır. Fakat bu
yalınlık ve genişlik bizim anladığımız manada değildir. Bunun gibi sözünü
ettiğimiz icmâl ve tafsil de bizim anladığımız şekliyle değildir.
لا تدركه الأبصار وهو يدرك الأبصار وهو اللطيف الخبيز
"Gözler O'nu idrak edemez. Fakat O gözleri idrak eder. O en gizli şeyleri bilir
ve her şeyden hakkıyla haberdardır" (En’âm 6/103).
Zât makamında bulunduğunu söylediğimiz yalınlık ve genişlik bazılarının
zannettiği gibi birbirlerinin aynısı değil, farklı şeylerdir. Bu mertebede
peygamberler arasındaki farklılık ise bizim idrak sınırlarımızın ötesindedir. Bu
bakımdan sabâhat ve melâhat da bu mertebede birbirlerinden farklıdır ve bunların
her birinin hükmü de farklıdır.
Böylece bilinmiş oldu ki benim yaratılışımdaki maksat gerçekleşmiş ve bin sene
sonrasına dair istek kabul edilmiştir. Beni iki deniz arasında bağ ve iki
topluluğun arasını düzeltici kılan Allah Teâlâ’ya, her hal üzere en kâmil manada
hamdolsun. Salât ve selam insanların en hayırlısına, onun kardeşleri olan diğer
peygamberlere ve büyük melekler üzerine olsun.
Sabâhat da melâhatin rengine büründüğü için şüphesiz İbrahim'e (a.s) ait dostluk
makamında da bir genişleme olmuş ve böylece daireye merkezinin hükmü
verilmiştir. Şu hususun bilinmesi gerekir ki; muhabbet makamının melâhatla,
dostluk makamının da sabâhatla alakası vardır. Muhabbet makamında sırf
mahbûbiyet (sevilme) son peygamberin nasibidir. Halis muhibbiyet (sevme) de
Allah Teâlâ ile konuşan Musa'nın (a.s) nasibidir. İbrahim'de de (a.s) celislik
ve nedimlik nisbeti vardır. Sevilen ve sevenin her biri celis ve nedimden
(dostluktan ve sohbet arkadaşlığından) ayrıdır. Bunların her biri için başlı başına bir nisbet bulunmaktadır.
Bu fakirin, hem velayet-i Muhammediyye ve hem de velayet-i Mūseviyye ile terbiye
olunduğu için melâhat makamından bir payı vardır. Fakat velayet-i
Muhammediyye’ye olan muhabbeti vasıtasıyla, ondaki sevilmişlik nisbeti daha
fazladır. Bu bakımdan sevme nisbeti biraz kapalı ve sönük kalmaktadır. Allah’ın
salât ve selamı bu peygamberlerin üzerine olsun.
Kıymetli oğlum!
Benim yaratılışıma bağlanan bu işle beraber bana büyük bir iş daha havâle
edilmiştir. Benim varlığımdan maksat şeyhlik, müritlik veya halkı irşad ve
kemâle erdirmek değildir. Bunlar anlatmak istediğim muamelenin dışındadır. Bu
muamele sayesinde münasebeti olan herkes feyiz almakta, münasebeti olmayan
alamamaktadır. Bu muameleye nisbetle tekmil ve irşad muamelesi yola atılmış çer
çöp kabilindendir. Bâtınî muamelelerinin karşısında, peygamberlerin davetinin
yeri de aynen bunun gibidir.
Peygamberlik makamı her ne kadar sona ermiş olsa da kendilerine bağlılıkları ve
veraset yoluyla, peygamberlerin kâmil tâbileri için de nübüvvetin kemâlâtından
ve özelliklerinden pay bulunmaktadır.
(*) Ulaşabildiğimiz kaynaklarda bu rivayetin kaynağına rastlayamadık. Mektûbat’ın hamişinde (dipnotunda) yer alan tahriç notlarında bu rivayetin, muhaddis Şeyh Abdülhak Dehlevî’nin Medâricü’n-Nübüvve adlı kitabında kaynağı belirtilmeksizin nakledildiği bildirilmektedir.
